ҰБТ • ХимияАроматты қосылыстардың айналу тізбегі

ҰБТ есебі — Ароматты қосылыстардың айналу тізбегі

Талдау мен түсіндірме. Ұқсас есептерді толық сынақ тестінде шеш.

Мәнмәтін
Ароматты көмірсутек А (өзіне тән иісі бар түссіз ұшқыш сұйықтық, октан санын арттыру үшін бензин құрамына кіреді) концентрлі HNO3 және H2SO4 қоспасымен (нитрлеуші қоспа) өңделеді. Ароматты нитроқосылыс В (ащы бадам иісі бар бозғылт-сары сұйықтық, улы) түзіледі. В-ны катализаторда сутекпен (немесе HCl-да темірмен — Зинин реакциясы, 1842) тотықсыздандырғанда ароматты амин С (ауада қараятын майлы сұйықтық, анилин бояғыштарының негізі) алынады. С-ға NaNO2 және HCl қоспасымен төмен температурада (0-5°C) әсер еткенде, тұрақсыз диазоний тұзы D алынады, ол фенолмен немесе ароматты аминмен әлсіз сілтілік ортада әрекеттескенде ашық түсті азоқосылыс Е (метилоранж, конго қызыл бояғыштарының негізі) түзеді.

Тізбектің шешімі:
• А — бензол C6H6
• В — нитробензол C6H5NO2
• С — анилин C6H5NH2 (фениламин)
• D — диазоний тұзы [C6H5−N≡N]⁺Cl⁻ (фенилдиазоний хлориді)
• Е — азоқосылыс R−N=N−Ar (мысалы, гидроксиазобензол C6H5−N=N−C6H4OH)

Негізгі теңдеулер:
C6H6 + HNO3 →(H2SO4) C6H5NO2 + H2O (нитрлеу, электрофильді орынбасу)
C6H5NO2 + 3H2 →(Pt, t°) C6H5NH2 + 2H2O (тотықсыздану)
немесе: C6H5NO2 + 3Fe + 7HCl → C6H5NH2·HCl + 3FeCl2 + 2H2O (Зинин реакциясы)
C6H5NH2 + NaNO2 + 2HCl →(0-5°C) [C6H5−N2]⁺Cl⁻ + NaCl + 2H2O (диазотирлеу)
[C6H5−N2]⁺Cl⁻ + C6H5OH → C6H5−N=N−C6H4OH + HCl (азоқосылу)
Сұрақ:

24,6 г нитробензол В-ны тотықсыздандыру арқылы алуға болатын анилин С массасы (грамммен) (реакция шығымы 100%).

Жауап нұсқалары

  1. 9,3
  2. 18,6
  3. 46,5
  4. 24,6

Толық сынақ тестті шешкің келе ме?

Bilimqor — тегін, нақты ҰБТ форматында. 120 сұрақ, 5 пән, 4 сағат.

Сынақ тестті бастау →

«Ароматты қосылыстардың айналу тізбегі» тақырыбы бойынша ұқсас есептер

← «Химия» пәні бойынша барлық ҰБТ есептері
💬Поддержка