ҰБТ • Қазақстан тарихыТәуке ханның «Жеті Жарғысы»

ҰБТ есебі — Тәуке ханның «Жеті Жарғысы»

Талдау мен түсіндірме. Ұқсас есептерді толық сынақ тестінде шеш.

Мәнмәтін
«Жеті Жарғы» («Жеті жарғы») әдет-ғұрып құқығының жинағы XVII ғасырдың соңында хан Тәукенің (1680-1718 жж. билік еткен) бастамасымен үш жүздің барлығына бірыңғай құқықтық реттеу қажеттілігіне жауап ретінде жасалды. Жинақты әзірлеуге дәуірдің үш атақты биі қатысты: Төле би (Ұлы жүз), Қазыбек би (Орта жүз) және Әйтеке би (Кіші жүз). Жинақ қазақ қоғамы өмірінің маңызды салаларын реттеді: қылмыстық құқық (кісі өлтіру, ұрлық, опасыздық үшін жазалар), отбасылық-некелік қатынастар (қалыңмал, ажырасу), мүліктік даулар, руаралық қақтығыстар, әскери ұйым. Басты санкция – «құн» (кісі өлтіргені үшін малмен өлшенетін төлем). Еркін адамның өмірі үшін – 1000 қой немесе 100 жылқы; сұлтанның өмірі үшін – 7 есе көп. «Жеті Жарғы» Қасым ханның «Қасым ханның қасқа жолы» және Есім ханның «Есім ханның ескі жолы» атты бұрынғы жинақтарына сүйенді. Жинақтың әрекеті іс жүзінде 1822-1824 жылдардағы реформаларға дейін жалғасты, сол кезде патша үкіметі өзінің әкімшілік жүйесін енгізді. Бүгінде «Жеті Жарғы» көшпелілердің әдет-ғұрып құқығының ескерткіші және қазақ мемлекеттік-құқықтық ойының дереккөздерінің бірі болып саналады.
Сұрақ:

Мәтін мен тарихи білімді пайдалана отырып, «Жеті Жарғы» жинағының әрекеті іс жүзінде немен тоқтатылғанын анықтаңыз?

Жауап нұсқалары

  1. 1723 жылы Жоңғарлардан Қазақ хандығының құлауымен.
  2. 1995 жылы жаңа Конституцияның қабылдануымен.
  3. 1986 жылғы Желтоқсан оқиғаларымен.
  4. 1822-1824 жылдардағы реформалармен (М.М. Сперанскийдің Сібір қырғыздары туралы Жарғысы және Орынбор қырғыздары туралы Жарғысы).

Толық сынақ тестті шешкің келе ме?

Bilimqor — тегін, нақты ҰБТ форматында. 120 сұрақ, 5 пән, 4 сағат.

Сынақ тестті бастау →

«Тәуке ханның «Жеті Жарғысы»» тақырыбы бойынша ұқсас есептер

← «Қазақстан тарихы» пәні бойынша барлық ҰБТ есептері
💬Поддержка