ҰБТ • Қазақстан тарихыТәуке ханның «Жеті Жарғысы»
ҰБТ есебі — Тәуке ханның «Жеті Жарғысы»
Талдау мен түсіндірме. Ұқсас есептерді толық сынақ тестінде шеш.
Мәнмәтін
«Жеті Жарғы» («Жеті ереже») әдет-ғұрып құқығының жинағы XVII ғасырдың соңында Тәуке ханның (1680-1718 жж. билік еткен) бастамасымен үш жүздің барлығына ортақ құқықтық реттеу қажеттілігіне жауап ретінде жасалды. Жинақты әзірлеуге дәуірдің үш атақты биі қатысты: Төле би (Ұлы жүз), Қазыбек би (Орта жүз) және Әйтеке би (Кіші жүз). Жинақ қазақ қоғамы өмірінің маңызды салаларын реттеді: қылмыстық құқық (кісі өлтіру, ұрлық, опасыздық үшін жазалар), отбасылық-некелік қатынастар (қалыңмал, ажырасу), мүліктік даулар, руаралық қақтығыстар, әскери ұйым. Басты санкция — «құн» (малмен өлшенетін кісі өлтіргені үшін төлем). Еркін адамның өмірі үшін — 1000 қой немесе 100 жылқы; сұлтанның өмірі үшін — 7 есе көп. «Жеті Жарғы» Қасым ханның «Қасым ханның қасқа жолы» және Есім ханның «Есім ханның ескі жолы» атты бұрынғы жинақтарына сүйенді. Жинақтың әрекеті патша билігі өз әкімшілік жүйесін енгізген 1822-1824 жылдардағы реформаларға дейін жалғасты. Бүгінде «Жеті Жарғы» көшпелі халықтардың әдет-ғұрып құқығының ескерткіші және қазақ мемлекеттік-құқықтық ойының қайнар көздерінің бірі болып саналады.
Қай қазақ ханының тұсында «Жеті Жарғы» заңдар жинағы жасалды?
Жауап нұсқалары
- Хақназар
- Тәуке
- Абылай
- Қасым
Толық сынақ тестті шешкің келе ме?
Bilimqor — тегін, нақты ҰБТ форматында. 120 сұрақ, 5 пән, 4 сағат.
Сынақ тестті бастау →«Тәуке ханның «Жеті Жарғысы»» тақырыбы бойынша ұқсас есептер
- Жинақты құрастыруға Орта жүздің қай биі қатысты?
- «Жеті Жарғы» дереккөздерінің бірі ретінде мәтінде қай қазақ ханының бұрынғы заңдар жинағы аталған?
- Мәтін мен тарихи білімді пайдалана отырып, «Жеті Жарғы» жинағының әрекеті іс жүзінде немен тоқтатылғанын анықтаңыз?
- Мәтін мен тарихи білімді пайдалана отырып, атақты Төле би қай өңірде дүниеге келгенін анықтаңыз?